O Podziemnej Nowej Hucie

Podziemna Nowa Huta to dwa adresy na mapie Nowej Huty. Dostępne tu wystawy zostały przygotowane w oparciu o dziedzictwo w postaci nowohuckich schronów z okresu zimnej wojny.

Zachęcamy do rozpoczęcia zwiedzania od wystawy głównej „Schrony w Nowej Hucie – dziedzictwo zimnej wojny” na os. Szkolnym 22, a następnie do odwiedzenia wystawy „Stan zagrożenia” na os. Szkolnym 37.

Na początku lat 50. XX wieku w związku z zagrożeniem zimnowojennym władze PRL przystąpiły do budowy schronów przeciwlotniczych na terenie kraju. Liczne efekty tego przedsięwzięcia można zobaczyć w przestrzeni Nowej Huty, gdzie w latach 1953–1960 powstało ponad 250 schronów. Ich wyjątkowa liczebność była spowodowana nałożeniem się w czasie inicjatywy budowy schronów oraz budowy Nowej Huty. Wiele nowohuckich schronów nie przetrwało do dzisiaj w stanie pierwotnym – przeznaczenie tych przestrzeni ulegało zmianie w związku z bieżącymi potrzebami. Te, które zachowały oryginalną formę, przez lata były postrzegane jako intrygujące pozostałości po minionej epoce. Wydarzenia ostatnich lat ponownie zwróciły uwagę społeczeństwa na kwestię przygotowania do zagrożeń, a schrony dla ludności znów stały się tematem aktualnym i ważnym.

Wystawy Podziemnej Nowej Huty zostały zrealizowane w oparciu o teorię interpretacji dziedzictwa, opracowaną przez Freemana Tildena, która zakłada nie tylko przekazywanie wiedzy, ale też inspirowanie odbiorcy, odwoływanie się do jego osobistych doświadczeń, szukanie takich ujęć tematu, dzięki którym można zrozumieć złożone, szerokie zjawiska. Zgodnie z tym założeniem nowohuckie schrony są pojmowane jako element dziedzictwa kulturowego, które ilustruje pewien okres w dziejach Polski i świata, a zarazem budzi refleksje nad procesami i wydarzeniami mającymi miejsce w naszym otoczeniu.

Główną wystawą stałą Podziemnej Nowej Huty jest ekspozycja „Schrony w Nowej Hucie – dziedzictwo zimnej wojny”, zlokalizowana na os. Szkolnym 22. Na cele ekspozycyjne zostały tu przeznaczone przestrzenie na parterze budynku oraz oryginalna przestrzeń schronu przeciwlotniczego, zbudowanego tu w latach 50. XX w.

Na wystawie znajdują się informacje przedstawiające kontekst historyczny budowy schronów – dotyczące zimnej wojny oraz budowy Nowej Huty. Znaczna część ekspozycji jest poświęcona samym schronom – historii ich budowy w okresie PRL, ich konstrukcji oraz specyfice schronów w Nowej Hucie. Narracja na wystawie nawiązuje również do współczesnych zagrożeń i kwestii bezpieczeństwa. Znajdują się tu elementy angażujące zwiedzających, odwołujące się do ich osobistych doświadczeń, wiedzy i emocji. Ekspozycja zawiera ścieżkę zwiedzania dla dzieci, dotyczącą bezpieczeństwa w codziennych sytuacjach.

Drugim punktem Podziemnej Nowej Huty jest wystawa „Stan zagrożenia”, zlokalizowana w przestrzeni dawnego schronu pod budynkiem Zespołu Szkół Mechanicznych nr 3 na os. Szkolnym 37. Ekspozycja opowiada o instynktownej potrzebie ukrycia się przed zagrożeniem i o najciekawszych budowlach schronowych na świecie. Znajduje się tu także makieta wzorcowego schronu oraz przestrzeń ze skierowanymi do zwiedzających pytaniami, które skłaniają do refleksji.

Zachęcamy do rozpoczęcia zwiedzania od wystawy głównej „Schrony w Nowej Hucie – dziedzictwo zimnej wojny” na os. Szkolnym 22, a następnie do odwiedzenia wystawy „Stan zagrożenia” na os. Szkolnym 37.