Kunszt i fach. Kraków rzemieślników

Upatrując swój rozwój w silnym rzemiośle miasto starało się zapewnić rzemieślnikom, od XIV w. zrzeszonym w cechach, pierwszeństwo w dostępie do materiałów i wyłączność produkcji i sprzedaży na terenie Krakowa. Dbano o jakość kształcenia i  produkowanych dóbr, które były wizytówką miasta. W zamian rzemieślnicy zobowiązani byli do zbrojenia baszt i obrony miasta w razie niebezpieczeństwa. Po zniesieniu obowiązkowej przynależności do cechów w 1859 r. w Krakowie o podniesienie jakości kształcenia rzemieślników starała się kadra Muzeum Techniczno-Przemysłowego, ks. Mieczysław Kuznowicz stworzył Związek Młodzieży Przemysłowej i Rękodzielniczej, a w 1927 r. powstała Izba Rzemieślnicza.

Zaprezentujemy przedmioty związane z krakowskimi rzemieślnikami od XV do XX wieku, z naciskiem na epokę nowożytną, skupiając się na rzadziej eksponowanych na wystawach profesjach jak np. stolarze, nożownicy, konwisarze, czy wytwórczynie sztucznych kwiatów. Będzie można zajrzeć do warsztatu szesnastowiecznego garncarza z Garbar, obejrzeć osiemnastowieczne wyroby krakowskich zegarmistrzów - Jana Jakuba Lichtego i Johanna Gottfrieda Krosza oraz dziewiętnastowieczne formy piernikarskie z firmy Antoniego Rothego, którego specjałami zajadali się Krakowianie.

Zarówno z kształceniem rzemieślnika, jak i z przynależnością do organizacji cechowej związana jest barwna obrzędowość i fascynujące rekwizyty. Na wystawie wyjaśnimy znaczenie przedmiotów towarzyszącym rzemieślnikom na kolejnych etapach nauki, podczas zebrań cechowych i uroczystości. Zaprezentujemy „dobre obyczaje”, wilkomy, majstersztyki, obesłania, pasyjki, lady, majstersztyki, chorągwie, a także dyplomy o przemyślanej dekoracji.

Na początku wystawy podążamy kolejnymi etapami rzemieślniczej kariery zawodowej (I. Cech, II. Od ucznia do mistrza, III. W warsztacie), następnie prezentujemy cech jako organizację z funkcjami sądowniczymi i wyborczymi (IV. Na zebraniu i w gospodzie), ale też obyczaje towarzyszące zwoływaniu na zebranie i przebiegowi posiedzeń, a także wspólnemu biesiadowaniu. Wystawa opowiada też o metodach regulacji i kontroli wyrobów rzemieślniczych przez cechy i miasto (V Kontrola materiałów, miar i wag. Limity sprzedaży), a także o społecznych aspektach cechów jako bractw religijnych (VI Życie religijne w cechu dotyczy). Z życiem religijnym, ale także obywatelskim wiążą się publiczne wystąpienia rzemieślników tzw. pod chorągwią (VII Procesje i pochody. Reprezentacja). Na koniec prezentujemy przykłady patriotyzmu lokalnego i postaw obywatelskich oraz wkładu w kulturę i rozwój kraju (VIII Udział rzemieślników w dziejach miasta i narodu).

O tym jak wygląda rzemiosło dziś i czy pozostały elementy łączące je z dawnymi organizacjami rzemieślniczymi dowiemy się z wywiadów z krakowskimi rzemieślnikami.

Nie zapomnieliśmy też o dzieciach - po wystawie poprowadzi ich myszka Trudzia, a karta zadań, porządkująca zdobyte informacje, zachęci do samodzielnego zwiedzania.

Ważnym punktem naszej oferty jest program edukacyjny uzupełniający prezentowane tematy: wykłady, warsztaty i spacery dla różnych grup wiekowych - dzieci, dorosłych, rodzin i seniorów oraz dla osób z niepełnosprawnościami wzroku i słuchu.

Wystawie towarzyszą publikacje. Dla chętnych pogłębienia wiedzy o przedstawionych zagadnieniach powstał katalog ekspozycji, natomiast najmłodsi, wraz bohaterem książeczki przeznaczonej dla nich, chłopcem Jankiem, odwiedzą warsztaty dawnych rzemieślników: garncarza, konwisarza i szewca.